در قانون مجازات اسلامی ایران (بخش تعزیرات، مصوب ۱۳۷۵)، جرم خیانت در امانت عمدتاً در ماده ۶۷۴ تعریف و مجازات آن تعیین شده است.
متن ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات):
هر گاه اموال منقول یا غیرمنقول یا نوشتههایی از قبیل سفته و چک و قبض و نظایر آن به عنوان اجاره یا امانت یا رهن یا برای وکالت یا هر کار با اجرت یا بیاجرت، به کسی داده شده و بنا بر این بوده است که اشیاء مذکور مسترد شود یا به مصرف معینی برسد و شخصی که آن اشیاء نزد او بوده، آنها را به ضرر مالکین یا متصرفین آنها استعمال یا تصاحب یا تلف یا مفقود نماید، به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.
نکات مهم مرتبط:
- عناصر جرم: تحقق جرم نیازمند سپرده شدن مال (به صورت امانی، اجاره، رهن و غیره)، قصد استرداد یا مصرف معین، و رفتار ضرری (تصاحب، استعمال ناروا، تلف یا مفقود کردن) با سوءنیت است.
- مجازات تکمیلی: دادگاه میتواند علاوه بر حبس، الزام به رد مال و جبران خسارت را حکم کند. در موارد خاص (مانند جهات مخففه مانند رضایت شاکی یا جبران خسارت)، مجازات قابل تخفیف یا تبدیل به جزای نقدی است.
- قابل گذشت بودن: این جرم قابل گذشت است (با رضایت شاکی خصوصی، تعقیب متوقف یا مجازات تخفیف مییابد)، اما جنبه عمومی آن باقی میماند.
- موارد خاص: سوءاستفاده از سفیدمهر یا سفیدامضا (ماده ۶۷۳) نیز مجازات مشابه (۱ تا ۳ سال حبس) دارد و اغلب در حکم خیانت در امانت تلقی میشود.
این جرم اغلب در فعالیتهای تجاری (مانند سپردن چک یا سفته امانی) رخ میدهد و با جرایم دیگری مانند کلاهبرداری همراه است. تا تاریخ فعلی (دی ۱۴۰۴)، تغییر اساسی در متن ماده اعمال نشده، اما برای پروندههای خاص، مشاوره با وکیل ضروری است زیرا جزئیات (مانند میزان خسارت یا قصد مجرمانه) بر حکم تأثیرگذار است.